Một số biện pháp nâng cao kỹ năng tự học của học viên Trường trung cấp Cảnh sát nhân dân V

Trong học tập kết quả phụ thuộc rất nhiều vào kỹ năng tự học của người học. Tuy nhiên không phải người học nào cũng ý thức được vai trò quan trọng và tích cực, chủ động rèn luyện kỹ năng tự học cho bản thân. Bài viết này tập trung phân tích về kỹ năng tự học của học viên Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân V. Kỹ năng tự học được thể hiện ở nhận thức về tầm quan trọng và các kỹ năng tự học cụ thể của học viên.

1. Đặt vấn đề

     Trong điều kiện xã hội hiện nay, vai trò của tri thức và kỹ năng của con người là nhân tố quyết định đến sự phát triển của đất nước. Việt Nam đang trong giai đoạn tiến hành công nghiệp hóa - hiện đại hóa, giáo dục được coi là quốc sách hàng đầu bởi vì đó chính là một trong những động lực để thúc đẩy sự phát triển của đất nước. Nhiệm vụ của giáo dục là phát huy tối đa mọi tiềm năng của người học, phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học. Trong đó, tri thức và những kỹ năng mà người học tiếp thu được là nhân tố quyết định chất lượng nguồn nhân lực cho xã hội.

     Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Về cách học, phải lấy tự học làm cốt". Trong Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX đã nêu: "Phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, sinh viên, đề cao năng lực tự học, tự hoàn thiện học vấn và tay nghề". Tự học là một thuộc tính vốn có của con người, là con đường phát triển của mỗi cá nhân, của cả dân tộc, là động lực chính của quá trình giáo dục – đào tạo.

     Đối với học viên trong các Trường CAND nói chung và Trường Trung cấp CSND V nói riêng thì việc tự học là rất cần thiết, vì nó không chỉ trang bị kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp cho học viên mà còn hình thành ở họ năng lực tự học, thích ứng với cuộc sống ngày càng phát triển. Tổ chức văn hóa giáo dục khoa học quốc tế (UNESCO) đã chỉ ra mục đích của việc học là: "Học để biết, học để làm, học để chung sống và học để thành người", vì thế đòi hỏi học viên phải rèn luyện kỹ năng tự học cho bản thân để phù hợp với yêu cầu của xã hội.

kn tu hoc

Học viên trong giờ tự học tại Thư viện

     Trong thời gian qua, Trường Trung cấp CSND V đã không ngừng đổi mới quá trình dạy - học và rèn luyện để nâng cao chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, thực trạng tự học, kỹ năng tự học của học viên còn nhiều hạn chế, hiệu quả chưa cao ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Qua bài viết này tác giả mong muốn góp phần giúp nhà trường, học viên đánh giá, nhìn nhận đúng về mức độ kỹ năng tự học của học viên, từ đó xây dựng các biện pháp tác động nhằm nâng cao kỹ năng tự học cho học viên.

2. Thực trạng kỹ năng tự học của học viên Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân V

- Nhận thức về mức độ cần thiết của việc tự học của học viên

Bảng 1: Mức độ cần thiết của việc tự học

MỨC ĐỘ

SỐ LƯỢNG

TỶ LỆ

Hoàn toàn không cần thiết

0

0%

Không cần thiết

0

0%

Bình thường

07

2.7%

Cần thiết

56

21.5%

Rất cần thiết

197

75.8%

Tổng

260

100%

     Từ kết quả điều tra ở bảng 1 cho thấy phần lớn học viên đều đánh giá cao vai trò của hoạt động tự học. Khi được hỏi về đánh giá mức độ cần thiết của hoạt động tự học, 197 học viên đã chọn mức độ rất cần thiết chiếm tỷ lệ 75.8%; 56 học viên chọn mức độ cần thiết chiếm tỷ lệ là 21.5% và 07 học viên chọn mức độ bình thường chiếm tỷ lệ 2.7%. Như vậy, về mặt nhận thức cơ bản học viên nhận thức được vai trò quan trọng của hoạt động tự học. Điều này là cơ sở để giúp học viên hình thành thái độ và kỹ năng tự học phù hợp, mang lại hiệu quả cao.

- Các kỹ năng tự học của học viên

Bảng 2: Thực trạng các kỹ năng tự học cụ thể của học viên

MỨC ĐỘ

SỐ LƯỢNG

TỶ LỆ

Hoàn toàn không cần thiết

0

0%

Không cần thiết

0

0%

Bình thường

07

2.7%

Cần thiết

56

21.5%

Rất cần thiết

197

75.8%

Tổng

260

100%

     Kết quả điều tra ở bảng 2 cho thấy: Hoạt động xây dựng kế hoạch tự học của học viên gồm có nhiều hoạt động cụ thể. Học viên ngoài hoạt động học tập còn tham gia các hoạt động rèn luyện và phong trào đoàn thể. Hoạt động học tập thì đã có lịch theo tháng, còn các hoạt động khác phần lớn là theo tuần. Do đó, học viên phải căn cứ vào hoạt động ngoài giờ lên lớp để sắp xếp thời gian tự học cho bản thân. Bên cạnh đó, một số học viên chưa xây dựng cho mình kế hoạch tự học mà chỉ tự học một cách tùy tiện. Điều này lý giải vì sao học viên chọn việc xây dựng kế hoạch ở mức độ thấp và cao đều là 26.5%, còn ở mức độ trung bình là 47%. Vì vậy, kỹ năng xây dựng kế hoạch tự học của học viên Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân V đạt mức trung bình.

     + Về kỹ năng đọc sách, tài liệu tham khảo: Theo kết quả ở Bảng 2 cho thấy kỹ năng này đạt mức độ trung bình khá. Học viên đã biết cách đọc sách và tài liệu tham khảo. Kết quả này là cơ sở giúp cho học viên đạt được kết quả cao trong học tập. Học viên đã có cách nhìn khái quát, biết xác định mục đích trước khi đọc sách, tài liệu tham khảo và biết cách đánh giá, nhận xét về nội dung tài liệu mình đã đọc, biểu hiện cụ thể ở mức độ trung bình là 41.2% và mức độ cao là 31.8%. Đây là một dấu hiệu tốt giúp học viên có thể phát huy tính chủ động, sáng tạo trong kỹ năng đọc sách và tài liệu tham khảo. Tuy nhiên mặc dù học viên đã biết cách đọc sách, tài liệu tham khảo một cách khoa học, hiệu quả nhưng tỷ lệ này vẫn chưa cao, ở mức độ thấp còn chiếm 20%.

     + Kỹ năng nghe giảng của học viên nhìn chung đạt mức độ khá cao, góp phần mang lại hiệu quả trong học tập, cụ thể ở mức độ cao chiếm 60%. Học viên vừa nắm được kiến thức cốt lõi, vừa biết được những nội dung trọng tâm và biết cách phân tích, chứng minh nội dung của bài giảng. Điều này sẽ giúp học viên tiếp thu bài hiệu quả và chất lượng hơn rất nhiều. Tuy nhiên vẫn còn có một số học viên kỹ năng nghe giảng chưa cao, cụ thể ở mức độ thấp chiếm 11.9% và trung bình chiếm 28%.

     + Kỹ năng ghi chép, hệ thống hóa kiến thức của học viên đạt ở mức trung bình. Điều này cho thấy rằng, học viên biết cách ghi chép, hệ thống hóa kiến thức theo những ý chính rất hiệu quả tuy nhiên chưa biết cách triển khai, chủ động và sáng tạo trong cách ghi. Chính điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả học tập của học viên sau khi nghe giảng.

     Như vậy, qua kết quả khảo sát thực trạng ở trên chúng ta thấy rằng học viên đã biết cách nghe giảng, ghi chép bài giảng nhưng chưa biết cách ghi chép và hệ thống bài giảng hiệu quả nghĩa là chưa biết cách tổng hợp, khái quát nội dung bài học thành hệ thống. Kết quả này cho thấy, cho dù học viên có nghe giảng hiệu quả nhưng nếu không biết cách ghi chép và hệ thống hóa kiến thức thì hiệu quả học tập cũng không thể cao.

     + Kỹ năng làm đề cương thảo luận của học viên đạt mức trung bình. Học viên biết cách nghe giảng, nhưng chưa biết cách ghi chép và hệ thống hóa kiến thức, chưa biết cách cách triển khai, chủ động và sáng tạo vì vậy những kỹ năng liên quan đến sử dụng các kiến thức cơ bản, ý chính thì khá tốt. Ngược lại, những kỹ năng liên quan đến sử dụng các kiến thức chi tiết, phân tích, tổng hợp, ví dụ minh họa, mở rộng thì chỉ đạt yêu cầu chứ không cao.

     + Kỹ năng ôn tập của học viên đạt mức trung bình khá.Theo kết quả ở Bảng 2 thì kỹ năng ôn tập của học viên phần lớn đạt mức trung bình khá. Kết quả trên cho thấy phần lớn học viên chỉ ôn tập khi chuẩn bị thi, kiểm tra chứ chưa chủ động ôn tập để giúp ích cho quá trình tiếp thu kiến thức của cá nhân. Cách học thực dụng này phần nào đem lại hiệu quả khi làm bài thi, kiểm tra nhưng không đem lại hiệu quả học tập thực sự. Cách ôn tập này chỉ mang tính chất đối phó chứ học viên chưa ý thức được ôn tập thường xuyên sẽ giúp ích cho các em như thế nào trong việc hiểu sâu kiến thức để vận dụng cho cuộc sống và nghề nghiệp của mình sau này.

     + Kỹ năng tự kiểm tra, tự đánh giá rút kinh nghiệm tự học của học viên đạt mức khá cao. Phần lớn học viên dựa vào các tiêu chí chung và kết quả làm bài thi, kiểm tra để tự đánh giá kỹ năng tự học. Tuy nhiên, ngoài các tiêu chí đánh giá do giáo viên đưa ra thông qua các bài thi và kiểm tra học viên cần phải biết đặt ra tiêu chí cho mình trong từng ngày, từng tuần như vậy mới giúp học viên điều chỉnh kỹ năng tự học hiệu quả.

     Nói tóm lại: Trong các kỹ năng tự học của học viên Trường Trung cấp CSND V thì chỉ có kỹ năng nghe giảng và kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá là ở mức độ khá cao còn các kỹ năng tự học khác chỉ đạt mức trung bình. Các kỹ năng tự học luôn có mối liên hệ, tác động lẫn nhau, nếu chỉ có 2 kỹ năng tự học nói trên đạt mức độ cao thì kỹ năng tự học nói chung của học viên chỉ đạt mức trung bình.

3. Một số biện pháp nâng cao kỹ năng tự học của học viên Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân V

     Một là, nâng cao nhận thức, xây dựng động cơ, thái độ học tập đúng đắn và trang bị hệ thống kỹ năng tự học cho học viên Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân V. Với tính chất đặc thù của lực lượng vũ trang nhân dân, học viên không chỉ tự ý thức về việc học tập và rèn luyện của mình mà còn phải chấp hành kỷ luật nghiêm ngặt của ngành, của trường đề ra. Ngoài học các chuyên ngành nghiệp vụ, học viên phải học các môn học của khoa học cơ bản nhằm trang bị vững chắc cơ sở lý luận và vận dụng vào thực tiễn. Vì vậy hơn ai hết chính học viên luôn nâng cao nhận thức, động cơ và thái độ rèn luyện và học tập của mình. Bên cạnh đó, thầy cô giáo là người có thể tác động đến nhận thức, hướng dẫn học viên tự xây dựng động cơ học tập đúng đắn trong quá trình học tập ở trường. Cần phát huy vai trò tự học, tự nghiên cứu của người học.

     Hai là, tạo cho học viên thói quen thường xuyên xây dựng kế hoạch học tập và thực hiện kế hoạch đã đề ra. Hình thành phương pháp tự học cho học viên đang học ở Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân V. Với tính chất đặc thù của ngành học, trường đào tạo trước hết học viên phải được hình thành những thói quen cần thiết thông qua việc thường xuyên rèn luyện, ôn tập, cũng cố để hình thành kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong học tập và nghiệp vụ ngành. Do vậy, nhà trường và giáo viên cần hướng dẫn học viên phân phối thời gian cụ thể, tận dụng thời gian nghỉ ngơi, vui chơi, học tập hợp lý để xây dựng kế hoạch cho mình.

     Ba là, giáo viên thường xuyên đề ra yêu cầu và kiểm tra các nhiệm vụ học tập của học viên. Tổ chức học nhóm, học tổ nhằm giúp học viên khắc phục khó khăn trong học tập dể học tập tốt hơn. Học viên học tập, rèn luyện ở trường việc chấp hành kỷ luật, giờ giấc được thực hiện rất chặt chẽ, ngoài giờ học trên lớp, trên thao trường học viên còn phải thực hiện các nhiệm vụ học tập cá nhân, rèn luyện nghĩ năng tự học, tự nghiên cứu. Vì vậy, giáo viên thường xuyên đặt ra các yêu cầu và nhiệm vụ học tập cho học viên để giúp họ rèn luyện các phẩm chất ý chí, khác phục khó khăn trong để học tập, rèn luyện là điều cần thiết. Ngoài ra, còn rèn luyện cho học viên khả năng phối hợp, hợp tác để hoàn thành nhiệm vụ đây cũng là nội dung quan trọng nhằm đánh giá nghiệp vụ phối hợp, tác chiến sau này với tính chất đặc thù chuyên biệt.

     Như vậy, để nâng cao kỹ năng tự học cho học viên trường Trung cấp CSND V thì nhà trường và giảng viên phải phối hợp nhiều biện pháp nêu trên để giúp học viên hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập của mình.

4. Kết quả thử nghiệm các biện pháp

     Để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các phương pháp tác động trên cũng như đánh giá hiệu quả tác động của phương pháp nào ảnh hưởng lớn nhất đến kỹ năng tự học của học viên, kết quả thu được như sau:

Bảng 3. Các biện pháp trước và sau thử nghiệm

MỨC ĐỘ

SỐ LƯỢNG

TỶ LỆ

Hoàn toàn không cần thiết

0

0%

Không cần thiết

0

0%

Bình thường

07

2.7%

Cần thiết

56

21.5%

Rất cần thiết

197

75.8%

Tổng

260

100%

     Kết quả ở bảng 3 cho thấy, sau khi tiến hành thử nghiệm các biện pháp giữa nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm có sự thay đổi đáng kể, điều đó cho thấy hướng nghiên cứu đề xuất các biện pháp là đúng hướng có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.

     Qua các biện pháp nêu trên thì biện pháp: Nâng cao nhận thức, xây dựng động cơ, thái độ học tập đúng đắn và trang bị hệ thống kỹ năng tự học cho học viên Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân V có thay đổi nhiều nhất xếp ở thứ bậc 1. Mặt khác, kết quả thử nghiệm cho thấy việc tác giả sắp xếp các biện pháp theo tứ tự ưu tiên là có cơ sở và phù hợp với kết quả thử nghiệm và đối chứng. Như vậy, để nâng cao hiệu quả của các biện pháp đề xuất thì giáo viên, học viên phải thực hiện đồng bộ các phương pháp nêu trên vì mỗi phương pháp đều có những ưu điểm nhất định và tác động bổ trợ lẫn nhau nhằm nâng cao kỹ năng tự học cho học viên ở Trường Trung cấp CSND V.

5. Kết luận

     Kết quả nghiên cứu cho thấy, học viên có nhận thức đúng đắn về mức độ cần thiết của kỹ năng tự học đối với bản thân tuy nhiên kỹ năng tự học của học viên chỉ đạt mức trung bình. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu thực trạng, chúng tôi đề xuất một số biện pháp tác động nhằm nâng cao kỹ năng tự học cho học viên như: Nâng cao vai trò của nhà trường và các phòng ban chức năng về quản lý, rèn luyện kỹ năng tự học cho học viên; nâng cao vai trò của đội ngũ giáo viên; nâng cao vai trò của cán bộ quản lý giáo dục; nâng cao nhận thức và kỹ năng tự học của mỗi học viên. Những kết quả nghiên cứu trên đây chỉ mới là bước đầu. Việc hình thành và rèn luyện kỹ năng tự học cho học viên Trường Trung cấp CSND V cần được tiếp tục nghiên cứu nhiều hơn nữa nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, hoàn thành mục tiêu hoàn thiện nhân cách người Công an nhân dân và phát triển năng lực tự học suốt đời cho học viên.

Thanh thúy.

tcsnd5.edu.vn
Ảnh tuyển chọn